De Schiedammer Online https://deschiedammer.nl/Portals/1/Logo/s-logo.png

Ma, de laatste keer naar beneden

Ma, de laatste keer naar beneden

Je bejaarde moeder staat in de lift van het flatgebouw, waarin ze verscheidene jaren met je vader heeft gewoond, en na zijn overlijden nog vele jaren alleen. Alle buren vonden je moeder na het overlijden van je vader een moedige vrouw. De eerste dagen na zijn dood logeerde ze bij de kinderen, maar al snel daarna wilde ze weer naar haar eigen huis, dat onmetelijk leeg en stil was, dat wel.

Daar ging ze bijna elke dag, alleen, met de lift naar beneden, met haar tas op wieltjes, om boodschappen te doen om voor zichzelf te koken. Ze maakte haar rondje door de stad en maakte blijmoedig een praatje met die en gene. Genoeg aanloop van buren en kennissen had ze, mensen van de bridge, dames van de creaclub. Het wekelijkse koffiekransje kwam op dinsdag. Maandelijks ging ze, met weer andere vriendinnen, een middagje ‘ergens naartoe’, voor een borrel en een bitterbal. Zomaar een portret van een vrouw die alleen is komen te staan. ‘Ze noemen ons het zwakke geslacht, nou, moet je kijken, het zijn toch meestal de mannen die omvallen’, zei ze tegen die het horen wilde.

De jaren verstreken. Ze werd minder goed ter been. Ze struikelde over een kleedje, brak een heup, maakte enkele malen een crisisopvang mee, zag alle gezellige kleedjes uit haar huis gehaald worden, kreeg een polsbandje voor de alarmering, kreeg huishoudelijke hulp en steeds meer thuiszorg. Het lopen ging, ook achter de rollator, steeds slechter. De lust om te koken taande. De zin om zelf dingen op te ruimen en aan te pakken werd minder. De geriater stelde ‘dementie’ vast, maar dat was onzin, vond ze. Als je haar er een jaar later aan herinnert, reageert ze verontwaardigd: “Maar wie zegt dat dan?” “De geriater een jaar geleden in het ziekenhuis, ma.” “Nou, daar weet ik niets van. Maar het is hoe dan ook onzin, want bij ons in de familie komt dementie helemaal niet voor.”

Ik zie een foto op de tentoonstelling ‘Ma’. De bejaarde moeder van Hugo en Laurens Borst staat in de lift. Voor de laatste maal staat zij in de lift van haar flat om naar beneden te gaan, om naar het verpleeghuis te gaan. Verschrikkelijk lijkt me dit moment van - definitief - afscheid nemen van het normale leven. Haar gedachten lijken leeg. Misschien beseft zij niet dat dit een afscheid is; nee ik denk het niet. Laurens denkt dat ook niet, zegt hij. Zoiets is een geleidelijk proces. Hij heeft zijn moeder in de jaren dat ze nog thuis woonde, toen het steeds slechter met haar ging en thuis wonen niet meer vanzelfsprekend was, met argumenten willen overtuigen dat het beter was om naar een verpleeghuis te gaan. Soms hadden de argumenten vat, maar de dag erna moest het overtuigen - zelfs nadat hij had opgenomen dat zijn moeder haar instemming en begrip uitsprak - opnieuw.

We lopen met hem langs de diep ontroerende foto’s van zijn augustus jongstleden op 89-jarige leeftijd overleden moeder. Er zullen toch ook wel foto’s zijn waarop zij lachend staat, in de vier jaren verpleeghuis waren er wel degelijk nog blije momenten. Ah, hier zien we een foto met een glimlach, gelukkig. De door Margi Geerlings genomen foto’s drukken samen toch vooral Alzheimer uit. De vraag zal steeds gesteld kunnen worden, wat is het leven dan nog waard?

Heeft het leven nog waarde en wanneer kies je actief voor een eind? Moeilijk te bepalen, vindt ook Laurens Borst. Het is uiteindelijk ‘vanzelf’ gegaan. Joke Borst is de jongste uit een groot gezin, waarin veel van haar zussen eveneens ten prooi zijn gevallen aan die verschrikkelijke ziekte Alzheimer. Laurens (64) wil niet nu al weten of hem dat lot ook zal treffen.

Ook broer Hugo, acht jaar jonger, is in het Stedelijk Museum Schiedam, op de zolder met foto’s van zijn moeder. Op drie foto’s naast elkaar zie je Joke, de blik op oneindig, kobaltblauwe coltrui, haar nagels fijntjes rood gelakt. Het is een detail, maar geenszins onbelangrijk. Aan haar uiterlijke verzorging heeft zij altijd gehecht. De herinnering aan je moeder als dame, die wil je vasthouden, ook als het decorum afneemt. Het is en blijft je moeder, waar je trots op bent en blijft. Naarmate de dementie verder schrijdt, lijken de door Margi Geerlings gemaakte foto’s uit een andere invalshoek genomen. Ondanks het slopende effect van dementie, blijft de waardigheid.

Het is erg druk op de zolder van het museum waar de foto’s van Joke Borst hangen, maar er heerst tegelijkertijd een enorme rust. Bijna iedereen heeft in zijn directe omgeving te maken (gehad) met dementie, iedereen wordt letterlijk stil van de foto’s. Het zet aan tot denken over je vader en moeder, over je opa en oma, ja misschien wel over jezelf. De tentoonstelling ‘Ma’ is een ‘must see’ voor iedereen die het leven in de ogen wil zien.

Jan Schrijver

 

Laat een reactie achter

Naam:
E-mailadres:
Reactie:
Reactie toevoegen

Meest gelezen: