De Schiedammer Online https://deschiedammer.nl/Portals/1/Logo/s-logo.png

I-PUNT met gevelversiering weer herkenbaar als waaggebouw

Ornament aan Waag; hoe maak je dat?

Ornament aan Waag; hoe maak je dat?

SCHIEDAM - Op woensdag 27 februari onthult wethouder Bregman de nieuwe gevelsteen van het rijksmonument de Waag. Hierdoor wordt de oorspronkelijke functie van het pand weer duidelijk. Kunstenaar Ahrend van Ipenburg vertelde vanmiddag in zijn atelier in de Spaanse Polder over de totstandkoming van het ornament. 

door Jan Schrijver

Schiedammer Ahrend van Ipenburg (deelnemer van Stichting KunstWerkt) kreeg afgelopen zomer de opdracht. Ahrend heeft grote ervaring met de restauratie van historische gevelornamenten, zoals het recente herstel van het fronton (bouwkundige versiering) boven de ingang van de Korenbeurs. In samenspraak met monumentenzorg is ervoor gekozen om terug te grijpen op de oudst bekende afbeelding van het waaggebouw (zie eerste foto onder). Deze afbeelding komt uit het laatste kwart van de achttiende eeuw. Op deze tekening is te zien dat boven de deur een beeldende weergave van het waagbedrijf was. Soortgelijke weergaves kwamen ook voor bij andere waaggebouwen in Zuid-Holland. Na onderzoek bleek een reconstructie van de oorspronkelijke gevelversiering niet mogelijk en is ervoor gekozen om een moderne interpretatie te maken. In de tweede foto onder zie je hoe Ahrend de laatste hand aan zijn ontwerp legt. 

Het maakproces bestaat uit zes stappen. Eerst oriënteerde de kunstenaar zich op de situatie, de geschiedenis en hoe het bij vergelijkbare waaggebouwen is gedaan. Zo bezocht hij de waag in Delft en die van Gouda. Wat oriënteren betreft biedt Google tegenwoordig veel mogelijkheden om dingen te kunnen zien. Vervolgens is Ahrend schetsen gaan maken, dertien stuks in het totaal. Stap drie is het boetseren in klei van een schaalmodel (schaal 1 op 13). Daarna is het ornament op ware grootte in was geboetseerd (zie voor een fragment tweede foto onder). In een lange warme zomer is was beter verwerkbaar dan klei. De vijfde stap is het maken van een flexibele kunststof mal. Het materiaal van die mal heeft wat weg van zo'n siliconen bakblik. Stap zes is het gieten van het definitieve ornament. Daarvoor wordt expoxy in de flexibele mal gegoten. Epoxy is een thermohardende kunststof. Tijdens productie is epoxy dun-vloeibaar en leent zich voor het toevoegen van vezelmateriaal. Het door Ahrend gebruikte mengsel bevat 25% kunststof en 75% vezels, zoals verpulverde marmer en krijtpoeder en ook wat donkere steenkorrels. Resultaat is een composiet, dat buiten aan het pand hangend volgens de kunstenaar zo'n jaar of veertig meegaat (daarna zou er weer een nieuw ornament gegoten kunnen worden in de mal). "Nu hier in het felle kunstlicht van mijn atelier lijkt het wellicht nogal licht van kleur, maar als het straks buiten aan de Waag hangt, zie je pas echt hoe het ornament tot zijn recht komt in het totaal van het gebouw. Daarin zullen ook de in het composiet verwerkte marmer- en steenvezels een rol hebben", zegt de kunstenaar.

Annemieke Loef, directeur van de Stichting Promotie Schiedam die in de Waag huist, is erg content met het eindresultaat van de gevelversiering. "Het is inderdaad moeilijk om je nu hier binnen in het atelier voor te stellen hoe het er buiten aan de gevel van de Waag zal uitzien. Wij hebben een foto van het ornament gefotoshopt in een afbeelding van de Waag. Dan kun je je het beter voorstellen en ik kan je zeggen dat het resultaat prachtig is", zegt Annemieke Loef. In feite is er nog een zevende stap: het bevestigen van het ornament boven de dubbele deur van de Waag op een hoogte van vier meter. Er zijn schroefgaten te zien in het ornament. Na het ophangen maakt Ahrend die dicht. Tijdens het ophangen van het werk kan het publiek al een 'sneak preview' krijgen van het ornament. Zodra Ahrend klaar is wordt de gevelversiering afgedekt, totdat wethouder Marcel Bregman de versiering onthult.

De doorlooptijd van opdracht tot realisatie is ongeveer 9 maanden. Er zit ongeveer drie maanden aan werk in het vervaardigen van het ornament. Het werk werd door Ahrend aangenomen voor circa 13.000 euro. "Als de kosten van materiaal eraf worden getrokken - zo'n 2500 euro - en ik kijk naar het aantal uren, kom ik op een uurloon van ongeveer 15 euro. Kunstenaar zijn is voor de meeste kunstenaars nu eenmaal geen dikbetaalde bezigheid, maar toch is het prachtig dit te mogen doen", zegt Ahrend vol trots. Als kunstenaar praat hij liever over het werk. "Kijk, in deze zak op de weegschaal zijn de jeneverbessen verbeeld", zo wijst hij een open zak aan, "ik vond dat die er in een stad als Schiedam zeker op moesten. Het leuke van een opdracht als deze is ook, dat je de vrije artistieke hand krijgt van de opdrachtgever Stadspromotie Schiedam en de gemeente, al kijkt de opdrachtgever over je schouder mee uiteraard." 

De Gemeente, Grote Kerk en Stichting Promotie Schiedam hebben zich ingespannen om aan de buitenzijde van de Waag in het gevelveld de functie van het gebouw weer zichtbaar te maken. Het I-PUNT S’DAM in de Waag  is het startpunt voor een bezoek aan Schiedam. Het rijksmonument de Waag van Schiedam, aan de Nieuwstraat 36, is aangebouwd aan de toren van de Grote of Sint-Janskerk. Sinds juni 2016 is het I-PUNT van Stichting Promotie Schiedam gehuisvest in de Waag. Sindsdien is ook de weegschaal weer terug op zijn plek. Stichting Promotie Schiedam is verheugd dat de Waag zijn duidelijke identiteit weer terug krijgt. Dit sluit aan bij de behoefte om als I-PUNT van de stad zichtbaar te zijn en het verhaal van de stad te vertellen aan de bewoner, bezoeker en de in Schiedam gevestigde bedrijven. 

Fotobijschrift: (eerste foto onder): oudst bekende afbeelding van het waaggebouw (bron: Gemeentearchief Schiedam); tweede onder: Ahrend Ipenburg aan het werk (foto Gerben Roodbol); derde foto onder: Ahrend wijst de jeneverbessen aan (foto door Jan Schrijver); vierde foto onder: Ahrend vertelt over de totstandkoming, achter hem het eindresultaat zoals dat nog deze maand aan de buitenwand van de Waag komt, rechts daarnaast het model in een schaal van 1 op 13 (foto door Jan Schrijver)

Laat een reactie achter

Naam:
E-mailadres:
Reactie:
Reactie toevoegen

Meest gelezen: