De Schiedammer Online https://deschiedammer.nl/Portals/1/Logo/s-logo.png

'Niets en nuttig'

Bob Lens: plastic tas als kunst

Bob Lens: plastic tas als kunst

SCHIEDAM - De pindakaasvloer van Wim T. Schippers op de zolderverdieping van het Stedelijk Museum Schiedam is verdwenen. De nieuwe expositie die daar nu huist is De Plastic Tas over het werk van Bob Lens. Wat beide kunstenaars verbindt is dat zij tot de Fluxus-kunstenaars worden gerekend. Die streefden naar het bij elkaar brengen van kunst en het dagelijks leven.

door Jan Schrijver

In de jaren vijftig kenden we de plastic tas nog niet. Dit middel om in winkels dingen in te pakken voor klanten, deed pas begin jaren zestig zijn intrede. Je zou kunnen zeggen, dat het nog een relatief jong fenomeen is. Een artikel dat tegenwoordig ter discussie staat. Het is de winkelier in ons land verboden een plastic tas gratis weg te geven. Het is een van de componenten van de gigantische plasticberg waar we mee te kampen hebben. Bob Lens werd als kunstenaar van meet af aan gefascineerd door de plastic tas. "Bob Lens was er echt van het begin van de plastic tas bij", zegt Catrien Schreuder, hoofd tentoonstellingen van het museum. Opeens zag je hem overal in het straatbeeld: de plastic tas. Vanaf eind jaren zestig omarmde kunstenaar Bob Lens het nieuwe materiaal - als alternatief voor doek - als drager van kunst. Hij beschilderde tassen, poetste logo’s weg en maakte er poëzie mee. Ook gaf hij plastic tassen weg aan andere kunstenaars met de vraag er iets mee te doen. Onder de titel De Plastic Tas laat het Stedelijk Museum Schiedam van 15 juni t/m 8 september 2019 een groot aantal exemplaren uit zijn collectie zien. 

Bob Lens laat in 1964 al een garudabeeldje uit een plastic tas opstijgen; een kunstwerk aan de muur is ontstaan. Er is een foto van overgebleven. De vergankelijkheid van kunst doet zich ook voor in een project van Lens in 1968 in het Venster in Rotterdam. Hij vertelt: "Ik had een portret gemaakt van mijn toenmalige vriendin, later mijn vrouw. Als een zeefdruk had ik dat portret op witte plastic tassen gezet. Ik zou ze uitdelen aan alle aanwezigen. Toen ik dat deed, viel de inkt van de tas af. Ik kan het nú wel vertellen: dat was een complete verrassing voor me, maar in een split second bedacht ik me dan maar te doen of dat de bedoeling was... je denkt toch niet dat ik mijn vriendin echt weggeef, was de draai die ik eraan gaf...ik kwam dan wel uit Den Haag, maar de Rotterdamse humor voelde ik goed aan..."  

Bob Lens maakte van de plastic tas ook een kledingstuk, een 'hemdtas'. Je ziet een foto uit 1981 waarin hij in een hemdtas poseert. Hij proclameerde in dat jaar zijn plastic tas (PT) manifest. In 1982 wordt zijn PT-Art-Manifest op een plastic tas gezet en hangt het in het Haags Gemeentemuseum. Hij had zijn beginselen op een plastic tas van het Gemeentemuseum gezet. Er staat: ‘P.T. is een afkorting van plastic tas, hiermee bedoel ik de plastic draagtas, die voor weinig of niks verkrijgbaar is bij aanschaf van artikelen in supermarkten, winkels e.a. instellingen. De P.T. is ,,niets en nuttig’’.’ Dat manifest is nu in Schiedam te zien aan de wand in het Stedelijk Museum Schiedam. Gisteren ging hij vóór zijn manifest voor de lens van De Schiedammer Online.

Voor de Boomerang-serie met collega-kunstenaars vroeg hij o.a. Keith Haring, die zijn exemplaar van hoek tot hoek betekende in zijn cartoonachtige stijl. Henk Peeters, een van de oprichters van de Nederlandse kunstenaarsgroep nul, deed mee, evenals de Schiedamse kunstenaar Albert Verkade. ‘Het onderzoek met de plastic tas gaat al een halve eeuw mee’, zegt Lens. ‘Nu zie je het overzicht van dit project voor het eerst in Nederland.’

Al vroeg zag Lens de keerzijde van het materiaal, de milieuproblemen met de plasticsoep in de oceanen als dieptepunt. Hij maakte het begin en min of meer het einde van de plastic tas mee. Terugkijkend zie je hoe het materiaal in het tijdvak van de jaren zestig, zeventig paste. Als nieuwe uitvinding van de moderne tijd typeerde het de wegwerp- en consumptiemaatschappij. Anno nu, een halve eeuw later, is het enthousiasme verdampt.

Pop art, Fluxus en de Hoogstraat
Met zijn fascinatie voor het materiaal sluit Lens (1939) aan bij pop art, de stroming die onderdelen uit de consumptiemaatschappij tot kunst verhief. Zijn werk is ook verbonden met Fluxus. Fluxus-kunstenaars streefden naar het bij elkaar brengen van kunst en het dagelijks leven. Voor het Stedelijk Museum Schiedam is dat een belangrijke stroming. Ook bij de tentoonstelling 'In de Hoogstraat. Verhalen uit een winkelstraat' vanaf 29 juni t/m 6 oktober 2019 speelt de plastic tas een rol.

Delen van zijn tassen-series exposeerde Lens eerder bij onder meer het Gemeentemuseum Den Haag, Franklin Furnace in New York en de Verbeke Foundation in België. Door de wanden met tassen in het Stedelijk Museum Schiedam kunnen de bezoeker ook het 'o ja, ken je die winkel nog'-gevoel beleven. Veel plastic tassen die er hangen, hebben de winkels die ze weggaven overleefd. 

Beeldmateriaal eerste en tweede foto onder  - Bob Lens. De Plastic Tas  - Keith Haring met zijn versie voor de Boomerang-serie
Overige foto's: door Louise Melchers en Jan Schrijver

 

Laat een reactie achter

Naam:
E-mailadres:
Reactie:
Reactie toevoegen

Meest gelezen: