De Schiedammer Online https://deschiedammer.nl/Portals/1/Logo/s-logo.png

Solo-expositie in het Stedelijk Museum Schiedam

'Theo Gootjes. Altijd zwart-wit'

'Theo Gootjes. Altijd zwart-wit'

SCHIEDAM - Vanaf zondag 22 maart heeft de Schiedamse tekenaar Theo Gootjes (1942) een solo-expositie in het Stedelijk Museum Schiedam. Gootjes is bekend van zijn politieke prenten.

Dertig jaar lang las Schiedammer Theo Gootjes (1942) dagelijks alle kranten en ging hij 's avonds na het NOS Journaal aan zijn keukentafel zitten. Daar doopte hij zijn pen in zwarte inkt en tekende hij zijn commentaar op het belangrijkste nieuws. De dag daarna stond zijn politieke tekening in de avondkrant. Daarmee zette hij een enorm publiek dagelijks even aan het denken. Het Stedelijk Museum Schiedam eert zijn werk met de solotentoonstelling 'Theo Gootjes. Altijd zwart-wit'.

Als chroniqueur van zijn tijd tekende hij over het milieu, privacy, vluchtelingenbeleid, Europa en de afscheiding van Groot-Brittannië. Het is opmerkelijk hoe actueel zijn werk is; Gootjes maakte de prenten tussen 1970 en 2005. Waarom dat zo is, kan hij verklaren. ‘Mijn werk gaat over het menselijk tekort. Ondeugd is van alle tijden.’

Vrije volk 
Behalve politieke prenten bevat de tentoonstelling vrij werk: handgeschreven en getekende bladen van zijn Gootjesbijbel. Objecten, driedimensionale versies van tekeningen, staan er ook. Gootjes’ politieke werk verscheen onder meer in het Vrije Volk en het Rotterdams Dagblad. Hij woont in Schiedam.

Niks en alles
Zoals een schilder zijn werk opbouwt door kleur naast kleur te zetten, zo begint Gootjes met een lijn. In de loop van zijn carrière had hij er steeds minder van nodig. Zijn tekening Uitgeprocedeerd (2005) telt drie lijnen. Twee daarvan vormen samen een pad dat naar een figuurtje in de verte leidt. Het is zijn favoriete werk. ‘Er staat bijna niks en toch zegt het alles.’

Eens of niet
De titel van de tentoonstelling Altijd zwart-wit verwijst niet alleen naar het gebrek aan kleur in zijn werk. Het slaat ook op Gootjes’ mening, altijd duidelijk aanwezig. Een gulden middenweg werkt niet, zegt hij. ‘Je standpunt moet in een keer duidelijk zijn. Ik was het eens of niet.’

Gevaarlijk metier
Toch werd zijn getekende commentaar weleens totaal verkeerd gebruikt of beter: misbruikt. Een tekening die waarschuwde voor het opkomend fascisme zag hij terug als propagandamiddel van extreem rechts. Gootjes: ‘De werkelijkheid haalde de satire in, het is een gevaarlijk metier.’

Moralisme
Gootjes groeide op met het christelijke geloof en zat een blauwe maandag op het seminarie. Zonder die opvoeding had hij geen politieke prenten kunnen maken, stelt hij. De katholieke traditie bracht hem zijn moralisme; het vingertje met ‘jullie zijn gewaarschuwd’. Ook leerde het dat hij zijn talent in dienst moest stellen van de maatschappij.

Gootjesbijbel 
Als vrij kunstenaar dompelde hij zich vanaf 1995 een half jaar onder in het boek der boeken. In een klein, precies handschrift schreef hij pagina na pagina over uit het Hooglied, het Nieuwe Testament en de Apocalyps. Elk hoofdstuk fleurde hij op met een illustratie. Dat mondde uit in zijn Gootjesbijbel. 

Menselijkheid 
Hij laat er de menselijkheid zien van de verhalen en vooral het onvermogen dat hij ook in zijn politieke prenten zo genadeloos blootlegt. In het museum zijn vijftien van de honderdvijftig panelen te zien. Het werk is afkomstig uit de collectie van de Koninklijke Bibliotheek. Vierduizend politieke tekeningen bracht Gootjes onder in de collectie van Atlas van Stolk.

Weigering 
Een tekening is pas een politieke prent als hij geplaatst is, vindt Gootjes. Dus wat deed hij nadat de redactie een tekening had geweigerd van Jezus die toenmalig premier Balkenende in de nek spuugt? Hij bood hem opnieuw aan, op de dag dat een nietsvermoedende stagiair de honneurs waarnam. De prent verscheen alsnog in de krant en leverde hem een reprimande van de hoofdredactie op.

Excuses 
Ook in de categorie memorabel is de keer dat de krant op de voorpagina excuses aan de lezers aanbood voor een tekening van de dag ervoor. Op de gewraakte prent stond het woord Shell en bungelde aan elke letter een lijk. Het was Gootjes’ commentaar op Shells betrokkenheid bij de moorden in Nigeria in de jaren negentig. In 2017 bevestigde Amnesty International dat het olieconcern daarmee te maken had. 

Zelfcensuur 
Dat een politieke prent niet zonder gevolgen kan zijn, bewijzen de Deense cartoonrel, waarbij de profeet Mohammed werd afgebeeld, en de aanslag op het satirische weekblad Charlie Hebdo in Parijs in 2015. In 2019 stopte The New York Times met politieke cartoons. Aanleiding was een tekening die volgens de joodse gemeenschap en later ook de krant antisemitisch zou zijn. Gootjes ziet de ontwikkeling met lede ogen aan. ‘Mensen gaan aan zelfcensuur doen, dat is een gevaarlijke tendens.’

Theo Gootjes Altijd zwart-wit
22 maart tot en met 24 mei 2020

Afbeeldingen:
Theo Gootjes, Uitgeprocedeerd, 2005, collectie Atlas van Stolk, Rotterdam 
Theo Gootjes, Zonder titel, 2005, collectie Atlas van Stolk, Rotterdam
Foto: Theo Gootjes met zoon Menno, na een concert van Focus in het Wennekerpand (Menno is de gitarist van Focus) (foto door Louise Melchers) 
Hier lees je het artikel: Menno Gootjes steelt de show

Hier lees je een eerder artikel over de afgelopen expositie kerstgroeten in het museum, hier werden enkele tekeningen van Theo Gootjes getoond. 

Als je onze Facebook-pagina  De Schiedammer een Like geeft help je ons met het door ons gratis verspreiden van nieuws en blijf je ook goed op de hoogte van het culturele nieuws uit Schiedam. Alvast dank.

2 commentaar(en) op artikel "'Theo Gootjes. Altijd zwart-wit'"

Deze tentoonstelling is een mooi eerbetoon aan één van de beste politiek tekenaars die Nederland gekend heeft👏👏👏.

Door: Frans van Krugten Op:

Wilt u de data van de opening corrigeren? Volgens de heer Gootjes moet het 22 februari (een za.) zijn en niet 22 maart (zondag!). We rekenen nl. op veel bezoekers!!

Groet, Aldje Bertrams

Door: aldje bertrams Op:

Laat een reactie achter

Door het invullen en verzenden van dit formulier, wordt je naam, e-mailadres, IP-adres en inhoud van je reactie bewaard in de database van ons content management system voor deze website. Alleen je naam en de inhoud van je reactie zijn zichtbaar voor de lezers van de website. De redactie/beheerder van deze website kan je per e-mail naar het door jou opgegeven e-mailadres door middel van een persoonlijk bericht een reactie geven.
Reactie toevoegen

Theme picker

Meest gelezen:

Theme picker